Không chỉ đa dạng lần bức xúc gay gắt với startup bằng các cụm trong khoảng "ngáo giá’ - định giá tổ chức quá cao, "ngáo nghệ"- lạm dụng thuật ngữ kĩ nghệ để gom tham gia sản phẩm của mình,…gần đây nhất Shark Nguyễn Hòa Bình, Chủ tịch tổ chức NextTech còn chuyển sang "bắt bệnh" cho giới đầu tư với một thuật ngữ do ông tự chế ra: "Ngáo bóng".

Một trong những vụ mua bán đình đám nhất cho hiện tượng này là WeWork, startup từng được định giá lên tới 47 tỷ USD nhưng sau khi thủ tục IPO được tung ra, con số này chỉ còn chưa đầy 10 tỷ đô la.

Không phủ nhận nghĩa vụ trước tiên thuộc về Founder kiêm CEO Adam Neumann, nhưng Shark Nguyễn Hòa Bình nghĩ là câu chuyện này còn có góc nhìn khác khá hấp dẫn và tương quan với thị trường đầu cơ kĩ nghệ ngay tại vietnam bây chừ, đó là: Chính các nhà đầu tư đang "ngáo bóng", chuyên bơm tiền vào để thổi bong bóng trị giá của các startup nhằm mục đích dễ kiếm lãi sau này.

Đại diện điển hình là Masayoshi Son, CEO của Softbank, một "phù thuỷ" về đầu tư kĩ nghệ toàn cầu với các vụ mua bán đầu tư thành công kinh điển vào Yahoo và Alibaba từ 20 năm trước. Từ lợi nhuận và uy tín to con nhờ các vụ mua bán này, ông đã vận động được quỹ Vision Fund 100 tỷ USD để đầu tư tham gia các startup kinh tế san sẻ tiếp theo như Uber, WeWork, Grab,…

Thứ tự "thổi bóng" định giá startup của ông như sau:

1. Sắm một hoạt động mua bán đủ lớn (Chả hạn: Gọi xe với Uber/Grab, BĐS với WeWork) và bơm vốn thật mạnh qua rộng rãi vòng đầu tư để thực thi mô hình "lost leader" - bán hàng dưới giá vốn và chịu lỗ nặng. Tiêu chí hướng đến là educate (giáo dục) thị trường và đè chết các địch thủ.

2. Khi hoạt động mua bán đã được educate và các đối thủ ít tiền hơn đã bị quét sạch vì không chịu nổi khó khăn giá thì thiên nhiên startup biến thành nhà độc quyền. Khi đó startup có thể tiện lợi tăng giá sản phẩm, dịch vụ để kiếm thừa hưởng nhuận, hoặc bán lại cho chủ đầu tư khác hay IPO lên sàn bán cho quần chúng…

Từ cú ngã của kỳ lân WeWork, Shark Bình “vỗ mặt” giới đầu tư với thuật ngữ mới: Ngáo bóng - Ảnh 1.

CEO Adam Neumann của WeWork, người vừa phải từ chức vì hàng loạt bế bối can dự đến chuyện dùng cần sa, bòn rút tài sản công ti để chi tiêu xa xỉ cho mục đích tư nhân.

Tất nhiên trong quan điểm của Shark Nguyễn Hòa Bình, phương thức thổi bóng startup này có thể mang đến các tính năng phụ không móng muốn.

1. Đối với startup: Vì được bơm vốn không giới hạn, không cần đếm xỉa tới hiệu quả buôn bán nên bạn dạng thân startup và nhà sáng lập trở nên hư hỏng, phụ thuộc thái quá vào vùng "Comfort Zone" (vùng dễ chịu) là "Đốt, Đốt nữa, Đốt mãi". Kết quá là họ đi quá xa, dẫn đến một mô hình buôn bán chẳng thể sinh lời được nữa.

Dường như định giá được thổi lên quá nhanh sẽ dẫn đến hiện trạng "ngáo giá", không thể gọi vốn các vòng sau vì định giá quá cao. Khi đó nguy cơ vỡ như WeWork là rất lớn.

2. Đối với ngành: Kéo theo cả lĩnh vực phải "chạy đua vũ trang" bằng các vòng gọi vốn đốt tiền liên hồi. Cuộc chơi khi đó biến thành game của các chủ đầu tư vốn đầu tư chứ không còn là của các thương gia công nghệ vốn phải lấy đổi mới thông minh khiến nòng cột nữa, vì đổi mới thông minh có thể bị triệt tiêu bởi chiêu "lấy làm thịt đè người" của một vài startup chuyên nghiệp gọi vốn đốt tiền.

3. Đối với thị trấn hội: Trị giá then chốt của chủ nghĩa tư phiên bản là các công ty phát hành các vật phẩm phục vụ tốt và rẻ hơn nhờ khó khăn lành mạnh. Trái lại, mô phỏng "Burn-to-Last" (đốt tiền để sống sót) nói trên là phi kinh tế thị trường, bị các nhà phân tách phán xét là "ngụy tư bản", phát hành một hoạt động mua bán thiếu lành mạnh và nguy cơ độc quyền hiển hiện. Hiểu một cách thức dễ chơi thì hàng tốt (bởi các startup đổi mới thông minh nhưng ít vốn) có thể bị hàng rẻ và kém chất lượng (của các startup nhiều năm kinh nghiệm gọi vốn đốt tiền) đè bẹp và thao túng.

Trong khoảng đó, Shark Nguyễn Hòa Bình nghĩ là phiên bản thân các startup và ngay cả các chủ đầu tư cần phải thức giấc ra trong việc lạm dụng đòn bẩy vốn để thâu tóm thị trường. Trong khi, phía cơ quan quản lý nhà nước cũng cần nhận mặt các chiêu trò đầu cơ thâu tóm hoạt động mua bán để nhìn xa và yếu tố tiết chế độ nhằm bảo kê doanh nghiệp bản địa trước cơn bão vốn, giảm thiểu trường hợp thị trường kĩ nghệ rơi vào tay một số nhà tư bản nước ngoài.


Theo PV

Trí thức trẻ


Có thể bạn quan tâm: bds