Có người nào đó đã nói rằng: tiền có thể mua được một căn nhà nhưng không sắm nổi một mái nhà, sắm được một chiếc giường nhưng không sắm nổi giấc ngủ ngon, tìm được chiếc đồng hồ thanh lịch nhưng không mua nổi thời gian, tậu được địa vị nhưng không tìm được sự tôn trọng, mua được sự bằng lòng nhất thời nhưng không mua nổi một đời an toàn.

Thuở xưa, Đại đế Alexander xứ Hy Lạp là một vị hoàng đế bách chiến bách thắng. Ông chinh phục các nước láng giềng, mở mang cương vực trong khoảng Hy Lạp cho tới Ấn Độ. Khi lên ngôi hoàng đế, Alexander tâm tư với thầy bản thân là vị hiền hậu triết Aristotle: “Con sẽ chinh phục Người nào Cập và Thổ Nhĩ Kỳ.”

Aristotle hỏi: “Rồi sao nữa?”

“Rồi con sẽ đem quân đi đánh Ba Tư và các nước Trung Đông.”

“Rồi sao nữa?”

“Con sẽ tấn công Afghanistan và Ấn Độ.”

“Rồi sao nữa?”

Alexander suy nghĩ một hồi: “Sau đó thì con có thể ngủ một cách an ninh.”

Aristotle cười cợt nói: “Con hỡi, tại sao con không ngủ một giấc an ninh ngay đêm nay có phải hơn không?”

Chúng ta cũng thế. Chúng ta cứ nghĩ là để có được hạnh phúc thì chính mình cần phải có thêm nhân tố này, phải đạt được thứ kia. Chúng ta tự cột trói chính mình trong những nỗi hy vọng, tham muốn, bị chi phối bởi bao nhiêu thứ tiêu chuẩn của phường hội, tiêu chuẩn của những người xung quanh, tiêu chuẩn của bạn dạng thân mình, tới nỗi ngộp thở và mệt mỏi. 

Hãy biết thế nào là Đủ, vì đằng sau mỗi sự kỳ vọng đều là những nỗi sợ hãi: Sợ không có được và sợ bị mất đi - Ảnh 1.

Khi còn nhỏ bé, chúng ta có thời điểm và sức khỏe, chúng ta hào hứng với cuộc thế nhưng đa số chúng ta lại không có được tiền nong, sự giàu có hay sự hòa bình. Khi trưởng thành, để trở thành phong phú và tự do thì chúng ta bắt buộc đem thời gian và sức khỏe ra để tấn công đổi. Rồi đến khi về già, chúng ta có thể có thời gian và tiền nong, nhưng sức khỏe và máu nóng với cuộc sống thì đã không còn.

Chúng ta bị chi phối bởi những yếu tố đó suốt thế cục và cứ luôn quanh quẩn trong cái vòng tròn của sự bao tay, của nỗi thất vọng với toan lo. Chúng ta đặt quá phổ biến sức ép lên đôi vai của bản thân mình.

Nền văn hóa vật chất khiến cho chúng ta không khi nào cảm thấy đủ. Khi so sánh phiên bản thân với người khác, chúng ta luôn cảm thấy thiếu thốn, thấy không theo kịp người khác, thấy thấp kém hơn nên đành phải không hoàn thành nỗ lực. Thậm chí phải nỗ lực một phương pháp thiếu thực tiễn, cố gắng một phương pháp thiếu sáng láng, nỗ lực tới nỗi kiệt quệ cả về sức khỏe lẫn ý thức. 

Cứ tưởng rằng xã hội càng phát hành thì cuộc sống của loài người sẽ càng vui vẻ. Nhưng không. Phường hội tạo ra càng khiến cho căn bệnh trầm cảm, nỗi găng và sợ hãi mạn tính bùng nổ khắp thế giới.

Sống trong thời đại phát triển, chúng ta vô thức phải liên tục chạy đua với nó. Nền kinh tế tiêu dùng không xong mời gọi dân chúng chi tiêu và hưởng thụ. Chính phủ kích cầu, nhà băng mời gọi đủ các loại hình nguồn đầu tư hấp dẫn – chi phí trước, trả tiền sau. Chúng ta biến thành những con rối bị cuốn tham gia vòng xoáy chi tiêu, trả tiền hóa đơn và trả nợ.

Bạn có thấy xót xa không, khi ở những quốc gia như Nhật Bạn dạng, Mỹ, Hàn Quốc… vẫn la liệt những câu chuyện đau lòng kể về ai đó khiến việc quá sức tới nỗi mất mạng? Hay những câu chuyện về người nổi tiếng – cực kì phong phú và quyền lực nhưng lại phải chọn lựa cái chết để giải thoát phiên bản thân khỏi cái vòng xoáy sức ép không có lối ra.

Bạn có thấy xót xa không, khi Trái Đất ngày hôm nay đang phải oằn bản thân mình buồn bã trước biến đổi khí hậu, là hậu quả của lòng tham và thói tiêu dùng vô độ của loài người? 

Bạn có thấy xót xa không, khi thế hệ trẻ đang phải gánh chịu những nỗi bất an, lo âu cho tương lai của chúng, cho lời cảnh báo về cuộc đại tuyệt chủng lần thứ 6 đang ở rất gần?

Chúng ta thường bật cười chế chế nhạo bà vợ tham lam của ông lão đánh cá trong câu chuyện "Ông lão đánh cá và con cá quà", nhưng xét kỹ lại, liệu chúng ta có giống bà cung phi ấy không? Liệu chúng ta đã bao giờ cảm thấy thỏa mãn hay bằng lòng với những nhân tố kiện mà chính mình đang có?

Chúng ta luôn có khuynh hướng tập trung tham gia những gì mà chính mình còn thiếu, chứ ít khi cảm thấy hàm ơn cho những điều kiện mà chúng ta đã và đang hên có được trong đời. 

Khi chưa có được yếu tố mà ta ước muốn như tiền nong, tình cảm, địa vị, tên tuổi, lợi ích... thì chúng ta mất ăn mất ngủ suy nghĩ, tính toán để có nó cho bằng được. Và khi đã đạt được rồi, chúng ta tức thì sẽ lại muốn phổ thông thêm, cùng lúc lo lắng về việc bị mất đi những gì mà ta đã tốn công để đạt được.  

Hãy biết thế nào là Đủ, vì đằng sau mỗi sự kỳ vọng đều là những nỗi sợ hãi: Sợ không có được và sợ bị mất đi - Ảnh 2.

Liệu phương pháp tư duy "càng phổ thông càng tốt" có phải là đúng đắn? Ví như cứ sắm mọi cách để đáp ứng cho những tham vọng của bản thân thì có phải là cách để giúp chúng ta giải quyết được vui vẻ hay không?

Đằng sau mỗi sự hy vọng đều là những nỗi lo lắng: sợ không có được và sợ bị mất đi. Một khi có tham vọng là đồng thời sẽ có nỗi bất an và lo sợ đi kèm.  

Hãy biết thế nào là Đủ, vì đằng sau mỗi sự kỳ vọng đều là những nỗi sợ hãi: Sợ không có được và sợ bị mất đi - Ảnh 3.

Rồi sẽ đến lúc bạn thật sự cảm thấy mệt mỏi với những tham vọng và tiêu chuẩn đã đặt ra của chính phiên bản thân bản thân. Đó cũng là lúc bạn trông thấy rằng: Khi chạy đuổi theo lòng tham thì bạn chưa bao giờ thực sự được sống. Việc chỉ chằm chặp đeo đuổi những thắng lợi ở bên ngoài không thể nào đem đến sự bình an và hạnh phúc nội tại cho bạn được.

Đương nhiên, những ước muốn và khát vọng đổi mới là quan trọng cho sự sản xuất của tư nhân cũng như toàn thị trấn hội, nhưng nó sẽ thực sự là thảm họa khi trở nên tham lam mù quáng và bất chấp hậu quả về sau. Cho nên, chúng ta hãy cố gắng để trở thành tỉnh giác trước cách thức sống, trước mỗi sự lựa chọn, trước quyết định hành động của mình. Hãy thức giấc táo để không bị cuốn vào vòng xoáy cuồng mê về vật chất của kỷ nghuyên. 

Ám ảnh về việc thu thập và tích tụ không bao giờ có thể đem tới an ninh. Hãy có cách nhìn thực tại và trung thực trước những nhu cầu của phiên bản thân bản thân. Khi bạn nhìn thấy vấn đề gì mới đích thực là quan trọng cho thế cục của chính mình thì bạn sẽ buông bỏ được những gánh nặng của tiêu chuẩn, của sự hy vọng, của lòng tham… Khi ấy bạn sẽ an vui vì lòng tham không còn khiến cho khổ bạn thêm được nữa.

Dù ngày bữa nay bạn là bạn nào, bạn đang ở trong cảnh ngộ nào thì bạn vẫn có thể chọn lựa phương pháp nghĩ, cách thức sống hạnh phúc. Phần nhiều phụ thuộc tham gia việc bạn nhìn cuộc sống của bản thân mình ở giác độ nào, nhìn bằng tâm thái ra sao.

Câu chuyện về Anthony Ray Hinton, được trích trong cuốn sách "Hỷ lạc trong khoảng tâm" (nguyên tác "The Book of Joy" của Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 và Đức Tổng Giám mục Nam Phi Desmond Tutu), là một minh chứng kỳ diệu. 

Anthony Ray Hinton đã bị bắt giam ở Alabama, Hoa Kỳ. Ông bị kết tội và bị tuyên án tử hình vì một tội ác nghiệt mà ông ấy chẳng phải có liên quan. Ông bị biệt giam tại một trại giam tử tù trong suốt 30 năm chỉ vì bạn dạng thân là người da đen và không được pháp luật thời bấy giờ bảo kê. 

Sau 30 năm, hầu hết quý khách tù từng được ông giúp đỡ đã kiến nghị với quản giáo trại giam và yêu cầu trả tự do cho người đàn ông tử tế và lương thiện này.

Một ngày nọ, ông Hinton đã tâm tình với người bạn của bản thân: "Nhân loại không mang tới cho bạn thú vui, vì thế trái đất không thể mang nó đi được. Bạn có thể để quần chúng bước vào cuộc sống của bản thân và thậm chí hủy hoại nó, nhưng tôi chối từ để cho bất cứ khách hàng nào lấy đi niềm an vui của tôi.”

“Tôi thức dậy vào buổi sáng, và tôi không cần ai khác phải khiến cho tôi cười. Tôi sẽ tự cười với chính mình, bởi vì tôi đã được ban phước để được nhìn thấy một ngày mới. Và khi bạn thấy mình được may mắn để có thêm một ngày mới, điều này sẽ không người điều khiển mang đến cho bạn thú vui.” 

“Tôi không lo lắng chạy quanh co và nói: 'Trời ơi, tôi không có đến một đồng đô la Mỹ trong túi.' Tôi không đon đả tới việc có một USD trong túi, mà nhân tố tôi thực sự nhiệt tình là tôi đã may mắn được nhìn thấy rạng đông. Bạn biết có bao lăm người có tiền nhưng đã không thể thức dậy tham gia buổi sáng ngày bữa nay không? Bởi vậy, cái nào tốt hơn - có một tỷ đô la và không thức dậy nữa, hay là cháy túi mà vẫn thức dậy được? Tôi sẽ chọn cháy túi để được thức dậy vào bất kỳ ngày nào trong tuần.”

Hãy biết thế nào là Đủ, vì đằng sau mỗi sự kỳ vọng đều là những nỗi sợ hãi: Sợ không có được và sợ bị mất đi - Ảnh 4.

“Tôi đã nói với người dẫn chương trình CNN tham gia hồi bốn tuần Sáu rằng tôi có ba đô la Mỹ năm mươi xu trong túi, và vì một nguyên do nào đó mà ngày hôm ấy tôi cảm thấy mình được hạnh phúc nhất trong đời. Cô ấy liền hỏi: 'Với ba đô la Mỹ năm mươi xu ư?' Tôi tư vấn: 'Cô nhân thức không, mẹ tôi chưa bao giờ dạy chúng tôi phải bươn chải ngoài phường hội để mà mua bí quyết nhận nhiều tiền nhất có thể. Mẹ tôi nói với chúng tôi về niềm hạnh phúc chân thật. Bà ấy nói với chúng tôi rằng khi các con hạnh phúc thì đại chúng ở xung quanh các con cũng sẽ được hạnh phúc theo.”

“Tôi nhìn vào đông đảo những người đang sở hữu đầy đủ nhưng họ lại không êm ấm. Vâng, tôi đã mất ba mươi năm dài, ngày này qua ngày khác, bị giam cầm trong một căn phòng biệt giam chật chội. Các bạn ai cũng có những người quen mà họ chưa bao giờ phải ngồi tù - chưa bao giờ dù là một ngày, một giờ, hay một phút, nhưng họ lại không vui vẻ. Tôi tự hỏi rằng: 'Vì sao vậy?' Tôi không thể cắt nghĩa cho bạn biết tại sao họ lại không vui vẻ, nhưng tôi có thể nói với bạn rằng tôi hạnh phúc bởi vì tôi đã chọn lựa sống vui vẻ."

Cảm giác vừa đủ xuất hành trong khoảng bên trong chứ ko phải đến trong khoảng nhân tố kiện bên ngoài. Nó xảy ra khi bạn bắt đầu ngừng so sánh, khi bạn bắt đầu thay đổi cách thức nhìn của phiên bản thân, khi mà bạn mở đầu niềm nở tới những trị giá bên trong hơn là vật chất bên ngoài, khi mà bạn mở đầu đi tậu niềm an vui thực thụ. 

Hãy biết thế nào là Đủ, vì đằng sau mỗi sự kỳ vọng đều là những nỗi sợ hãi: Sợ không có được và sợ bị mất đi - Ảnh 5.

Khi xong lại những kỳ vọng và ước muốn, bạn tự tạo ra một khoảng bình an ở trong tâm. Nơi đó không có suy tính, không có nỗi sợ hãi, không có cảm giác so sánh và mất bình an. Chúng ta không bị áp lực phải tính toán và cố làm cho việc không kết thúc nghỉ. 

Chúng ta sẽ mở màn nhìn được bức tranh toàn cảnh một cách rõ nét và lạc quan hơn. Chúng ta sẽ hiểu rõ hơn năng lực và giá trị thực của bản thân, để từ đó có thể phát huy tốt nhất kỹ năng và nhân tố kiện của bản thân mình. Cần thiết nhất là chúng ta sẽ mở đầu được chữa lành. Chúng ta sẽ cảm thu được niềm hạnh phúc và bình an sâu thẳm.

Theo Nguyễn Nhân hậu

Trí thức trẻ


Tham khảo thêm: dịch vụ nhà đất