Nỗi xót xa các nhãn hàng vang bóng một thời

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn Bình Dương) phát biểu trước Quốc hội: "Năm 1995 lưu lại thời điểm nhãn hiệu kem đánh răng Dạ Lan mất tích khỏi hoạt động mua bán, mở ra giai đoạn người Việt khởi đầu khiến cho quen với định nghĩa M&A, trao đổi sát nhập. Nối gót Dạ Lan là hàng loạt thương hiệu như P.S, Phở 24, X-Men, Bia Sài Gòn, Kinh Đô, Nhựa Bình Minh hay Giấy Sài Gòn,... trong đó có phổ biến nhãn hiệu chỉ mới một số năm trước còn đứng trên bục vinh danh thương hiệu quốc gia. Phiên bản danh sách này chưa có dấu hiệu dừng lại ngay cả khi nước nhà đang khát các thương hiệu lớn". 

Đại biểu này đặt câu hỏi: "Trong lúc nền kinh tế còn quanh co lẩn quẩn với hơn 90% tổ chức ốm và siêu bé xíu thì việc bán đi những nguồn nội lực trọng yếu có đảm bảo cho ý thức tổ chức tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế?".

Từ việc Dạ Lan, Kinh Đô, X-men... bán mình đến những rủi ro khi M&A chạm lõi nền kinh tế - Ảnh 1.

Ông Nhân viện dẫn, những ngày đầu bốn tuần 7, BigC công bố tạm dừng các sản phẩm may mặc từ các nhà cung cấp trong nước xem ra chỉ là một trong những phép thử. Tiếp sau đó là hàng loạt các thương hiệu Việt phải rút ra khỏi chuỗi hệ thống bán lẻ, nhịn nhường lại cho hàng du nhập của các nhà phân chia ngoài. Động thái trên của họ không chỉ cho thấy sự dựa vào của các nhà đóng hộp nội vào kênh phân phối ngoại, mà còn làm cho hàng Việt có nguy cơ mất dần chuỗi phân phối ngay trên sân nhà. Nhập siêu 3,5 tỷ USD từ Thái Lan trong 8 bốn tuần đầu năm có phải nguyên thánh thiện đây?

M&A đang chạm "lõi" nền kinh tế

Không chỉ dừng lại ở hàng cần thiết phẩm, M&A đang dần chạm vào lõi của nền kinh tế qua thương vụ SSG tậu 29,7 triệu cổ hủ phần của Gemadept, cho thấy diện tích và thuộc tính tinh vi của yếu tố. Sau thương vụ này, dự án Cảng nước sâu lớn nhất vn được tái phát động, trong khoảng đây không hạn chế khỏi nguồn lực, tài nguyên tổ quốc bị khai thác trong khi lãi nhiều phần được đưa về các quốc gia nhà đầu tư.

Đáng chú ý, các con số thống kê liệt kê tổng số đơn vị logistic ngoại không tới 3% nhưng lại chiếm giữ gần 80% thị phần. Từ logistic tới dịch vụ nguồn vốn, năng lượng, những lĩnh vực được dự báo sẽ bùng nổ M&A trong thời điểm tới đã ngày một manh nha các yếu tố chi phối mạnh mẽ của chủ đầu tư ngoại lên xương sống nền kinh tế. 

Trong khoảng 2009-2018, trung bình mỗi năm có 400 thương lượng với tổng trị giá vụ mua bán đạt 48,8 tỷ USD. Theo Bộ Chiến lược Đầu cơ, tính tới ngày 20/10/2019, tổng số vốn hoàn thành thủ tục đầu cơ nước ngoài đạt hơn 29 tỷ USD. Trong đó, vốn góp, mua cổ lỗ phần là 10,8 tỷ đô la. Nhân tố này đã cho thấy thiên hướng ngoại hóa doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang lặng lẽ tình tiết mạnh mẽ và tinh vi.

Một những duyên cớ gán cho hiện trạng M&A thời điểm qua được nêu chính danh là do gian truân về vốn, trong đó việc tiếp cận nguồn vốn lẫn đất đai của đơn vị tư nhân hầu như thường dễ. Thông báo của Ban kinh tế Trung ương tại Diễn đài Tổ chức Cá nhân năm 2019 nêu: tỷ lệ nguồn vốn vay dành cho khu vực này giảm từ mức 60% tổng dư nợ 2011 xuống còn 41% năm 2017. Mặt khác các đơn vị Việt tiếp xúc vốn đầu tư với mức lãi suất cao hơn đa dạng non sông trong khu vực và trên nhân loại.

Dò la các chỉ số năng lực khó khăn cấp thức giấc, 70,2% doanh nghiệp đồng tình với phản hồi: phù hợp đồng đất đai, các nguồn lực kinh tế khác chủ công rơi vào tay các đơn vị có liên hiệp nghiêm ngặt với chính quyền tỉnh giấc. Trong khi đó, việc tăng giá điện thời điểm qua cũng đè áp lực không ốm lên sức chịu đựng của không ít công ty. Đây cam kết chẳng phải là hành động của ý thức thiết kế mà Thủ tướng cố gắng kêu gọi trong suốt thời gian qua.

Từ việc Dạ Lan, Kinh Đô, X-men... bán mình đến những rủi ro khi M&A chạm lõi nền kinh tế - Ảnh 2.

"Đến nay, chưa có giả thuyết nào là đúng nhất cho hiện trạng các thương hiệu Việt tầm cỡ "đội nón ra đi". Bởi do gian nan nguồn lực tài chính phải bán, nhưng hoạt động sản xuất SP sinh lời cũng bán. Nó không chỉ dễ chơi là tái cấu trúc công ty, mở mang hoạt động mua bán, như thường ít vẻ ngoài biện hộ thời điểm qua", ông Phạm Trọng Nhân nhận xét.

"Khi về tay nhà đầu tư ngoại, dù có mở mang thị trường tới mức nào đi chăng nữa, thương hiệu Việt đó có còn thực chất hàng Việt với bao nhiệt huyết, tự hào như lúc được khai sinh của những ngày đầu thành lập công ty để khởi nghiệp? Hay nó chỉ thuần tuý là "hồn Trương Ba, da hàng giết mổ", mà một nhãn hiệu bia vừa bị thâu tóm sau thoái vốn là một tiêu biểu?" - đại biểu Bình Dương thắc mắc.

Không ít doanh nghiệp bán đi nhãn hàng quy nghĩa vụ cho thể chế là chưa là bệ đỡ cho thương gia, còn xã hội lại trăn trở nhà buôn chưa có tinh thần tự tôn dân tộc. Ngoài ra đó, cổ lỗ phần hóa, thoái vốn của các đơn vị hiệu quả vẫn còn là một chính sách gây tranh cái.

Hình như sự đổ lỗi và quy bổn phận còn chưa có hồi kết thì đáng thân mật hơn chính là tiền đồ của nước nhà ít đa dạng tác động do mất đi những nguồn nội lực. Nhân tố mà xã hội đã và đang cố gắng kiếm tìm, nỗ lực ươm mầm, khởi nghiệp, thiết kế là một mai sau vững bền để không còn phụ thuộc. Nhưng song song lại bán đi những nguồn lực khi chỉ vừa đơm một ít "quả ngọt" cho nền kinh tế.

Ở một chiều hướng khác, với hơn 70% xuất khẩu thuộc về các đơn vị FDI, sự tăng trưởng của chủ thể kinh tế này trong thời điểm đến mà bệ phóng là các FTA sẽ ngày một "khoét sâu" khoảng bí quyết với các doanh nghiệp nội. Hoàn cảnh yếu thế đó của các tổ chức nội địa liệu có tạo thêm điều kiện cho các vụ kiêm tính hay không? 

Khiến cho sao để không "xây móng cho nhà người khác"?

Trong khoảng vụ việc dòm ngó của các chủ đầu tư nước ngoài đối với các nhãn hiệu Việt, thâu tóm các thương hiệu đình đám sau cũ kĩ phần hóa đến các quỹ đầu cơ mạo hiểm nước ngoài đỡ đầu cho các ý nghĩ đó kinh doanh thành lập công ty để khởi nghiệp, không dễ dàng giảm thiểu khỏi kỹ năng trong tương lai các quỹ này sẽ tiếp tục thâu tóm các nhãn hiệu mạnh ở đời đầu thì quan niệm cho rằng chúng ta đang tạo nền móng cho người khác xây nhà không phải không có lý. Bởi lẽ, từ chế biến, lưu thông tới phân phối thì trên bình diện nào cũng chứng kiến sự lớn mạnh của FDI. 

Biện pháp cho vấn đề trên không chỉ gói gọn một hay hai chế độ chi tiết mà nó thuộc về giải pháp tổng thể trong đề án cơ cấu lại nền kinh tế. Quan trọng nhất, phải đặt Nghị quyết 10 trong việc phát hành kinh tế tư nhân thành động lực quan trọng của nền kinh tế song hành với quyết nghị 50 về định hướng, hoàn thiện thể giễu cợt, chính sách, nâng cao về chất lượng hiệu quả, hợp tác đầu cơ nước ngoài đến năm 2030 để vừa gia cố sức mạnh cho doanh nghiệp, vừa cơ cấu lại đầu tư nước ngoài trên nền tảng nhất quán là nâng cao tính độc lập và tự chủ của nền kinh tế trong quá trình biến đổi mô hình phát triển.

Hơn 2 năm qua, Dạ Lan đang trầy bơ vơ trên đường tậu lại hào quang của rộng rãi thập kỷ trước trong một cuộc trở về không về dễ ợt với niềm tin độc nhất vô nhị: người Việt Nam ưu tiên dùng hàng vietnam. 

Quy luật cung cầu của kinh tế hoạt động mua bán là yếu tố không bàn cãi. Đương nhiên, khi nguồn lực nội sinh còn yếu và thiếu bền vững thì việc bán đi các trụ cột có kỹ năng dẫn dắt các doanh nghiệp khác khiến cho sự phân mảnh và rời rạc trong hệ thống công ty tư nhân ngày càng lớn. Không những thế, làn sóng các chủ đầu tư ngoại âm thầm góp vốn, mua cổ hủ phần còn làm cho các đơn vị nội cùng ngành nghề vốn đã yếu, nay tiếp tục giảm dần sức khó khăn, dẫn tới thua lỗ thì xem ra vẫn còn không ít hắc búa để đơn vị tư nhân biến thành động lực quan trọng của nền kinh tế.

Đại biểu Phạm Trong Nhân kết luận: "Muốn tổ quốc hùng cường phải có tổ chức hùng cường, dĩ nhiên việc bán đi các cột trụ lớn thì mua đâu ra lời tư vấn cho thắc mắc: "vietnam có hùng cường được hay không?" được đặt ra tại Diễn đàn cấp cao về Kĩ nghệ thông tin truyền thông Việt Nam năm 2019?".

Hoàng An

Theo Trí thức trẻ


Tham khảo thêm: bds