Tại một cuộc họp ở Riyadh tham gia một buổi tối tháng 10 nực nội, Achintya Mangla, một trong những lãnh đạo cấp cao nhất của JPMorgan Chase & Co., đã nói với Yasir Al-Rumayyan rằng chẳng có bí quyết nào để các nhà đầu tư quốc tế định giá Saudi Aramco ở mức 2.000 tỷ USD. Cuộc họp diễn ra chỉ một vài tuần trước khi công ty dầu hoả quốc doanh Ả rập Xê út chào sàn.

Yasir Al-Rumayyan, người có sự nghiệp thăng tiến lập cập từ chỉ huy một nhà băng tầm trung ở Riyadh đến Chủ tịch công ty dầu hoả đất nước Ả rập Xê út đã nổi đóa. Ông "bắn" một tràng những câu nói bằng cả tiếng Ả rập và tiếng Anh, gây sốc cho đa dạng lãnh đạo nhà băng xuất hiện trong buổi họp nhằm định giá công ti đầu mỏ Ả rập.

Có nhẽ, vị chủ tịch Saudi Aramco đang vô cùng lo lắng. Việc nói với Thái tử Mohammed bin Salman về việc tổ chức kinh doanh dầu hoả của Ả rập Xê út chẳng thể đạt định giá như hy vọng của người thừa hưởng ngai vàng là điều vô cùng gian khổ. Nỗi run sợ được nhân lên khi chỉ nhì năm trước, Thái tử Mohammed bin Salman từng nhốt những người giàu nhất đất nước trong một nơi nghỉ ngơi năm sao, yếu tố khiến cả quả đât chấn động.

Trong ba năm rưỡi kể trong khoảng khi Thái tử Mohammed bin Salman lần đầu tiên đề cập tới việc IPO cho Aramco, công ti dầu mỏ quốc doanh bơm 10% lượng dầu nhân loại, định giá 2.000 tỷ USD thực sự biến thành rắc rối.

Hoàng thái tử Mohammed bin Salman, người đang điều hành mọi công việc hàng ngày ở Ả rập Xê út, trong khoảng lâu cố định đòi định giá Saudi Aramco gấp đôi thị giá của những đơn vị vốn hóa cao nhất. Yếu tố này rõ ràng sẽ khó thu được cái gật đầu trong khoảng các nhà đầu tư trên toàn quả đât nhưng bất kỳ bạn nào phản bác bỏ điều này đều bị gạt sang một bên, bao gồm cả Khalid Al-Falih, người bị cách chức Chủ tịch Aramco và Bộ trưởng Dầu hôi Ả rập Xê út.

Chuyện trò với giới chuyên gia sản vấn, viên chức nhà băng, tổng giám đốc, quan chức chính phủ và các thành viên hoàng gia mà phổ biến người đòi hỏi giấu tên, Bloomberg đã có một cái nhìn khá toàn cảnh về cú vỡ lẽ bong bóng 2.000 tỷ đô la của Saudi Aramco. Ngay cả việc tăng kịch trằn 10% trong phiên giao dịch trước tiên, tổ chức kinh doanh dầu tây quốc doanh Ả rập Xê út vẫn còn cách đích này đến hơn 100 tỷ đô la.

Khi giới ngân hàng tham gia vào phiên IPO trong vai trò trả lời, họ đã nói với Al-Rumayyan về cái mà ông ta muốn nghe: Thị giá 2.000 tỷ USD không phải là nhân tố phải lăn tăn. Lúc đầu, phố Wall định giá Aramco tham gia khoảng 1.700 đến 2.400 tỷ đô la.

Dĩ nhiên, khi thời điểm chào sàn ngày một tới gần, việc định giá cũng trở thành thiếu vững bền. Tham gia 04 tuần 9 và đầu tháng 10, các chuyên gia sản vấn của Aramco đi khắp nhân loại một cách thức không chính thức để thỏa thuận với các nhà điều hành quỹ trong khoảng Boston tới London hay Tokyo. Ở mọi nơi, họ đều thu được câu trả lời rằng việc định giá Aramco là quá cao.

Thậm chí, tại Thụy Sĩ, nơi đang điều hành hàng nghìn tỷ USD của những người giàu nhất trái đất, điều hành quỹ Pictet & Cie. thậm chí còn định giá công ti dầu mỏ Ả rập Xê út chỉ là 800 tỷ USD, thấp hơn phổ quát so với hy vọng mà lãnh đạo Ả rập Xê út đưa ra.

Những tin tức này được thu thập lại. Theo các tài liệu tổng thích hợp, đa phần đều tin rằng Aramco chỉ có giá 1.200 tỷ đô la Mỹ. Một số bên nghĩ là trị giá của tổ chức kinh doanh dầu tây quốc doanh Ả rập Xê út có thể cao hơn nhưng cũng chỉ có thể chạm đến 1.500 USD.

Yếu tố làm các chủ đầu tư định giá thấp Aramco là tỷ suất cũ rích tức. Ở giá 2.000 tỷ đô la Mỹ, Aramco sẽ trả cổ hủ tức cho cũ rích đông khoảng 4%, thấp hơn so mức mà Exxon Mobil Corp, Royal Dutch Shell Plc, Chevron Corp và các công ti dầu khí lớn khác phải trả.

Nhà đầu tư cần lợi suất cao hơn, nhân tố yên cầu định giá thấp đi. Wellington Asset Management, công ti kiểm soát 1.000 tỷ đô la Mỹ của nả, nói rằng họ cần tỷ suất cổ tức cần thiết phải tăng cao khoảng 7 – 8% thì mới có thể biến vụ mua bán IPO của Aramco trở thành lôi cuốn.

Trở lại cuộc họp buổi tối tháng 10, công việc của Mangla là chia sẻ những tin tức mà họ thu thập được. Phát biểu thay mặt các nhà băng được thuê, Mangla đã chính thức phá vỡ lẽ bong bóng giá trị 2.000 tỷ USD mà giới chức Ả rập Xê út hy vọng.

Karen Young, một chuyên gia về Trung Đông tại một viện phân tích ở Washington, cho rằng, Ả rập Xê út luôn chạm mặt phải một vấn đề là quyết định được bên trên ra và áp xuống bên dưới thay vì tổng thích hợp trong khoảng phía dưới để rồi thượng tầng ra quyết định. "Có một văn hóa lo lắng ở đó. Những người thông thạo hay những nhà kỹ trị không cảm thấy dễ chịu khi lên tiếng", Young nhấn mạnh.

Al-Rumayyan, 49 tuổi, là người chẳng có chút trải nghiệm nào về lĩnh vực công nghệ dầu hôi và gas trước khi trở thành Chủ tịch Aramco. Trong cuộc gặp gỡ bốn tuần 10, Al-Rumayyan cảm thấy như bị làm phản bởi giới ngân hàng phố Wall, những người nói với ông ta rằng việc định giá 2.000 USD cho thương vụ IPO là khả thi. Sau cuối, Ả rập Xê út đứng trước lựa chọn gian nan, tiến lên và hứng chịu việc mất mặt với nguy cơ Aramco bị định giá dưới 1.500 tỷ đô la Mỹ hoặc trì hoãn thương vụ này, có nhẽ là mãi mãi.

Riyadh, vốn muốn khôi phục lại hình ảnh của vương quốc sau vụ ám sát nhà báo Jamal Khashoggi, đã lựa chọn chế độ 3: Bỏ dở các nhà đầu tư nước ngoài và bán cổ lỗ phần Aramco tại quê nhà. Chính phủ sẽ gây áp lực cho các mái nhà giàu sang ở Ả rập Xê út cũng như đưa một vài bạn bè ở khu vực Trung Đông, bao gồm các quỹ do Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất và Kuwait giữ vững, vào mua cổ hủ phiếu. Thậm chí, việc IPO còn được khắc phục với định giá tổ chức kinh doanh là 1,7 tỷ đô la Mỹ.

Dù chỉ là cái bóng của kết hoạch thuở đầu nhưng thương vụ IPO mới của Aramco vẫn là chiến thắng của Thái tử Salman. Thứ năm tuần trước, Aramco báo cáo việc gây quỹ kỷ lục 25,6 tỷ USD, tấn công bại thương vụ trị giá 25 tỷ đô la của gã khổng lồ thương nghiệp điện tử China Alibaba. Định giá mới cũng xô đổ 1 kỷ lục tồn tại nhiều năm qua: Tổ chức kinh doanh trị giá nhất nhân loại được giao dịch ở Riyadh chứ không hề ở Mỹ.

Đối với phường Wall, vốn còn đang bị choáng váng bởi vụ mua bán IPO sụp đổ của WeWork cũng như hoạt động kém hiệu quả của Uber sau khi chào sàn, Aramco thực thụ là một bê bối khác. Sau khi đưa ra những định giá phi thực tế nhằm giành được một chỗ trong thỏa thuận lịch sử, các ngân hàng nổi tiếng nhất trái đất đang hứng chịu sự khinh miệt trong khoảng khách hàng hay sự chế giễu giễu cợt của các chủ đầu tư. Thậm chí, họ còn đương đầu với cảnh xa 4 năm khiến việc không công vì một vụ mua bán thất bại.

Tham khảo: Bloomberg

Linh Anh

Theo Trí thức trẻ


Có thể bạn quan tâm: dat xanh