Anh, Pháp và Đức ngày 14/11 chính thức buộc tội Iran vi phạm thỏa thuận ký tham gia năm 2015 nhằm kiềm nhạo báng chương trình hạt nhân của Tehran. Theo hãng tin Reuters, động thái của ba cường quốc châu Âu có thể dẫn tới việc tái áp các biện pháp trừng phạt của Liên minh quốc mà Tehran đã được toá theo thỏa thuận này.

London, Paris và Berlin nói rằng họ đang hành động nhằm hạn chế một cuộc khủng hoảng bình thường hạt nhân trong lúc bít tất tay đã tăng cao ở khu vực Trung Đông. Ba nước đã kích hoạt chế độ tranh chấp của thỏa thuận, đồng nghĩa với buộc tội Iran vi phạm các lao lý của thỏa thuận.

Nga, một thành viên khác của ký hợp đồng hạt nhan Iran, nói rằng không có cơ sở nào để kích hoạt cách thức này, còn Tehran thì nói động thái của ba nước châu Âu là một "sai trái chiến lược".

Thỏa thuận hạt nhân Iran có sự nhập cuộc của 6 cường quốc, trong đó có cả Mỹ và TQuốc. Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khỏi ký hợp đồng tham gia năm 2018 và tái áp các biện pháp trừng phạt kinh tế của Mỹ lên Iran, cho rằng đây là một thỏa thuận tồi và muốn tìm kiếm một thỏa thuận tốt hơn cho Washington.

Sau khi Mỹ tháo lui, các nước còn lại tiếp diễn duy trì ký hợp đồng với Iran cho tới bây giờ. Anh, Pháp và Đức nói họ vẫn muốn thỏa thuận hạt nhân với Iran đạt đến chiến thắng và ba nước sẽ không nhập cuộc vào chiến dịch "gây sức ép tối đa" lên Iran mà Mỹ đang theo đuổi.

Găng giữa Mỹ và Iran đã leo thang mạnh kể trong khoảng khi ông Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân và tái áp trừng trị lên Iran.

Ba nước châu Âu nỗ lực giữ thỏa thuận bằng cách thuyết phục Iran rằng họ sẽ tìm được phương pháp để Iran hưởng các ích lợi kinh tế từ ký hợp đồng. Đương nhiên, Iran tỏ ra mất kiên nhẫn khi châu Âu không thực thi được lời hứa này, khi mà lệnh trừng trị của Mỹ làm cho nền kinh tế nước này chìm sâu vào suy thoái.

Mới đây, Iran và Mỹ thiếu chút nữa rơi vào một cuộc xung chợt quân sự trực tiếp ở Trung Đông, sau khi Mỹ không kích chết một vị tướng Iran và Tehran đáp trả bằng cuộc tấn công hoả tiễn vào nhì căn cứ Mỹ ở Iraq. Tất nhiên, tình hình đã dịu đi sau khi cả hai bên đều phát tín hiệu không muốn đẩy găng lên cao hơn.

Luôn phủ nhận tiêu chí chương trình hạt nhân của mình là phát triển vũ trang, Iran đã giảm dần chắc chắn trong ký hợp đồng hạt nhân kể từ khi Mỹ tháo lui, bao gồm upgrade độ khiến giàu hạt nhân, tăng tàng trữ hạt nhân đã được khiến cho giàu. Tehran nói việc Mỹ rút lui là cơ sở để họ cắt giảm chắc chắn.

"Chúng tôi không chấp thuận lập luận của Iran rằng họ được quyền giảm tuân thủ ký hợp đồng hạt nhân", 3 nước châu Âu nói trong một tuyên bố ngày 14/1.

"Việc sử dụng hình thức tranh chấp là không có căn cứ pháp lý và là một sai lầm chiến lược trên bình diện chính trị", Ngoại trưởng Iran Javad Zarif đáp trả trên mạng phường hội Twitter.

Người phát ngôn Abbas Mousavi của Bộ Ngoại giao Iran buộc tội ba nước châu Âu "hoàn toàn thụ động" trong việc bảo kê nền kinh tế Iran khỏi lệnh trừng trị của Mỹ.

Bộ Ngoại giao Nga cảnh báo việc kích hoạt chế độ tranh chấp của ký hợp đồng hạt nhân Iran sẽ khiến không thể nối lại việc thực thi ký hợp đồng.

Trong một tuyên bố bộc lộ đồng quan điểm với ông Trump trong điều hạt nhân Iran, Thủ tướng Anh Boris Johnson ngày 14/1 nói: "Nếu như chúng ta định hủy ký hợp đồng này, thì hãy thay thế ký hợp đồng, thay thế bằng thỏa thuận của ông Trump.

Thây mặt đặc biệt của Mỹ về nhân tố Iran, ông Brian Hook, nói Washington "rất nhị lòng" về phát biểu này của ông Johnson.

Tại Jerusalem, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói nước này sẽ không chuẩn y Iran chiếm hữu vũ khí hạt nhân và kêu gọi các nước phương Tây tái áp các giải pháp trừng phạt của Hòa hợp quốc lên Tehran.

"Chúng tôi biết đích xác điều gì đang xảy ra với chương trình hạt nhân Iran. Iran cho rằng họ có thể làm được vũ trang hạt nhân. Tôi xin nhắc lại: Israel sẽ không cho phép Iran có vũ khí hạt nhân", ông Netanyahu nói.

Theo An Huy

VnEconomy


Tham khảo thêm: mua dat