Dự án (DA) Làng Đại học Đà Nẵng được Chính phủ phê ưng chuẩn quy hoạch từ năm 1997, với tổng diện tích 300ha. Trong đó, địa bàn thức giấc Quảng Nam 190ha và TP Đà Nẵng 110ha.

Hơn 20 năm qua, DA vẫn chưa triển khai xây đắp, đến năm 2017, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cho phép chủ trương xây dựng mô hình thị trấn đại học ở miền Trung, đặt tại Quảng Nam và Đà Nẵng; đòi hỏi các địa phương phải nhanh lẹ chuẩn bị quy trình triển khai quy hoạch DA...

Tại phường Điện Ngọc (Điện Bàn, Quảng Nam) có hàng trăm ngôi nhà xây đắp bất hợp pháp trong DA Làng Đại học Đà Nẵng. Ảnh: Nguyên Phê

Động thái mới nhất biểu hiện cố gắng của chủ tịch Chính phủ là, cuối năm 2019, Thủ tướng đồng ý với bắt buộc của Bộ Kế hoạch và Đầu cơ về sắp xếp 1.000 tỉ đồng trong khoảng nguồn phòng ngừa tầm thường của ý tưởnrg đầu tư công trung hạn cả nước thời kỳ 2016 - 2020, để khai triển thi hành DA Khu đô thị Đại học Đà Nẵng. Riêng năm 2020, sẽ phân bổ 500 tỷ đồng vốn đầu cơ.

Tuy nhiên, yếu tố nan giải nhất hiện giờ là công việc đền bù, giải tỏa và bố trí tái định cư, nhất là trên khu vực phường Điện Ngọc, thuộc thị phố Điện Bàn (thức giấc Quảng Nam).

So với Quảng Nam, địa bàn Đà Nẵng ít “áp lực” giải tỏa, bồi hoàn hơn. Tại phường Hòa Quý (huyện Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng), theo thống kê có khoảng 900 hộ dân ở thôn Hải An và Hải An 1 nằm trong vùng quy hoạch DA, với hơn 70ha đất.

Ông Huỳnh Kim, Chủ toạ UBND phố Hòa Quý cho biết, dù rằng người dân phải sống trong vùng DA “treo” đã 22 năm, nhưng chính quyền và các ban, ngành trong khoảng xã đến thị xã cố gắng tạo điều kiện cho bà con được cung ứng điện, nước toàn vẹn, hệ thống tuyến đường giao thông được tu bổ, bảo đảm cho người dân chuyển động dễ ợt. Đương nhiên, người địa phương cũng rất mong muốn DA sớm triển khai để bình ổn đời sống về vĩnh viễn…

Còn ông Phan Văn Huyến, Chủ tịch UBND phố Điện Ngọc, thị phố Điện Bàn, Quảng Nam, cho hay, 2/3 quy mô quy hoạch của DA Làng Đại học Đà Nẵng nằm trên địa bàn của thị trấn. Do DA kéo dài quá lâu,  gây gian khổ trong đời sống sinh hoạt của dân chúng và chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ nguyên trạng thái và điều hành đất đai.

Đến nay, DA mới triển khai khu tái định cư cho các hộ dân bị tác động con đường bao của Làng Đại học, nhưng chỉ bồi thường và tái định cư cho các hộ dân bị giải tỏa trắng, còn các hộ trong diện khác bị tác động vẫn chưa được đền bù và chưa bố trí di dời. Đa phần quy mô còn lại thuộc DA chưa thi hành kiểm kê bồi hoàn đất đai…

Theo quy hoạch DA, phường Điện Ngọc bị tác động 4 khối phường, gồm: Câu Hà, Tứ Hà, Ngọc Vinh và Tứ Ngân. Trong đó: Khối phố Câu Hà tác động toàn cục quy mô đất đai với 207 hộ dân; Ngọc Vinh tác động 1/3 quy mô, gồm 150 hộ dân; Tứ Hà ảnh hưởng 2/5 quy mô, 250 hộ dân và Tứ Ngân tác động ¼ diện tích, với 70 hộ dân.

Từ năm 1997 tới nay, người dân không được tách thửa, tặng, cho, thừa kế, chuyển mục đích dùng đất; không được phép xây đắp, cơi nới tòa tháp...

Ông Huyến cho nhân thức thêm, phổ quát hộ mái nhà, nếu như năm 1997 mới chỉ là 2 thế hệ sinh sống trong một ngôi nhà, nay đã tăng cao 4 thế hệ, bởi vậy người dân tự tiện xây dựng, cơi nới nhà cửa cho con cái đã lập mái ấm; mặc dầu chính quyền địa phương biết nhưng không có cách giải quyết hợp lý, vì ý định phản ứng và quan trọng của nhân dân…

Trạng thái  xây đắp bất hợp pháp trong khu quy hoạch cũng diễn ra khá phức hợp, nhất là thời điểm từ năm 2009 - 2001. Riêng địa bàn khối phường Câu Hà và Tứ Hà, đã có 406 ngôi nhà xây dựng bất hợp pháp trên đất hoa màu giao cho dân chúng đóng chai có thời hạn, đất công ích của phường. 

Tham gia năm 2017, khi nghe tin DA Làng Đại học Đà Nẵng khởi động lại, phổ thông đối tượng từ địa phương khác đến khảo sát tậu mua đất tại khu vực DA; rồi hô giá cao để trục lợi, dù rằng việc giao dịch không được cấp thẩm quyền cho phép. UBND xã đã có văn bạn dạng về việc tăng cường quản lý đất đai, chơ vơ tự xây đắp, nhân - hộ khẩu, nhất thời trú, lâm thời vắng trên khu vực theo luật pháp; rà soát và xử phạt vi phạm hành chính hàng trăm trường hợp. Tới thời gian bây chừ, có khoảng hơn 2.300 hộ dân sinh sống trợ thời bợ trong khu quy hoạch DA Làng Đại học Đà Nẵng, tăng gấp 10 lần so với năm 1997. 

“DA treo hơn 22 năm đã phát sinh đa dạng hệ lụy, trong đó nổi lên là trạng thái xây đắp nhà cửa trái phép. Tới nay, tình trạng xây dựng bất hợp pháp trong vùng quy hoạch vẫn diễn ra cực kỳ phức tạp, lén lút, không dễ dàng lường; chính quyền không thể giữ vững nổi…”, ông Huyến phân trần.

Chấp hành chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, giữa tháng 5/2017, Chủ tịch UBND thức giấc Quảng Nam đã có buổi làm cho việc với Đại học Đà Nẵng cùng các ban, ngành can hệ và đã có kết luận hợp nhất giữ nguyên nhóc giới quy hoạch 190ha Làng Đại học Đà Nẵng, thực dân địa phận của tỉnh giấc đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 1997. Bắt buộc Đại học Đà Nẵng yếu tố chỉnh quy hoạch toàn cục trong từng phân khu bên trong Làng Đại học, phân kỳ đầu cơ cho có lí, lựa chọn doanh nghiệp có năng lực để hợp đồng xây dựng và thi hành phương thức bồi thường, phóng thích mặt bằng, lên tiếng Thủ tướng Chính phủ và hoàn chỉnh quy hoạch phân khu, xây dựng lại ý tưởnrg sử dụng đất, gửi UBND tỉnh Quảng Nam chú ý phê duyệt y.

Đại học Đà Nẵng cử đơn vị khiến làm mai liên hệ, khiến cho việc với UBND thị phố Điện Bàn thi hành điều tra, khảo sát, kiểm kê đất đai, hiện trạng cư dân, nguyên liệu kiến trúc, nhà ở, các loại đất, tình trạng đất… Xác định yêu cầu cần bố trí tái định cư đối với dân cư vùng quy hoạch để xây đắp phương án giải tỏa, bồi thường, tái định cư từng thời kỳ, thích hợp với tiến độ khai triển DA khu dân cư, thành phố hành chính mới Điện Ngọc.

Ông Trần Úc, Chủ tịch UBND thị phố Điện Bàn lo sợ: “Nan giải nhất của chính quyền địa phương khi DA khu thành phố Đại học Đà Nẵng phát động trở lại là công tác bồi thường, phóng thích mặt bằng, tái định cư. Hiện, số lượng nhà cửa tòa tháp, kể cả tòa tháp xây đắp phi pháp, hộ dân tăng gấp rộng rãi lần so với thời gian phê phê duyệt DA”. 

Công tác giải tỏa, bồi thường DA khu đô thị Đại học Đà Nẵng sẽ được thực hiện trong năm nay, dự định kinh phí triển khai giải tỏa, bồi thường sẽ được sắp xếp trước 500 tỷ đồng.

Về phía TP Đà Nẵng cũng đã chủ động ủy quyền Trọng điểm Phát triển quỹ đất TP đầu cơ ngay 22ha bằng ngân sách của TP để khắc phục trước mắt.

Còn trên địa bàn Quảng Nam vẫn bề bộn “trăm thứ tơ vò” về đền bù, giải tỏa và bố trí tái định cư.

Nguyên Phê (Thanh Tra)

Có thể bạn quan tâm: dat xanh